سفر به استان کردستان

● منطقه ای بکر با فرهنگی متفاوت

این که می گویند جهاندیده به ز جهان خورده است، به این دلیل است که مسافر در سفرهای مکرر خود گذشته از کوه و دشت و طبیعت و شهرها و روستاهای متفاوت، با مردم، فرهنگ ها و آداب و سنن متفاوتی آشنا می شود و از بسیاری از آنها سرمشق می گیرد. ما در سفر به کردستان ، گذشته از اقلیم زیبای منطقه، هموطنان مهربانی را دیدیم که پوشش یکدست آنان بویژه در مورد آقایان بسیار جالب و قابل توجه بود.

 

کودکان و نوجوانان پسری که دسته دسته با لباس محلی راهی مدرسه بودند، منظره ای دیدنی و در عین حال دلگرم کننده ایجاد می کرد. می دیدیم مردم این منطقه هنوز به سنت های خود پایبندند و موج آرایه های مرکزنشینی که شبانه روز از تلویزیون به نمایش درمی آید اگرچه در شهرهای بزرگ تر و بویژه در سنندج کمابیش نفوذ کرده است در سایر مناطق استان رواج چندانی ندارد. اما مشاهده دانش آموزان دختری که با مانتو و مقنعه راهی مدرسه بودند، این سوال را در ذهن ما ایجاد کرد که آیا این امکان وجود ندارد برای ارزش گذاشتن و حفظ آداب و رسوم محلی پوشش خاص هر منطقه را چه در مورد آقایان و چه در مورد خانم ها به عنوان اونیفورم رسمی معرفی کرد؟

سایر جاذبه های فرهنگی استان از جمله زبان، موسیقی، رقص، جشن ها و مراسم خاص و صنایع دستی متنوع و زیبای آن باعث شد کردستان را دیار فرهنگ و هنر بنامیم.

 

در کنار همه اینها دیدار با هموطنان خونگرم اهل تسنن تجربه سفری متفاوت را برای ما رقم زد.

 

 

● شنیدن کی بود مانند دیدن

هر چند از قدیم گفته اند شنیدن کی بود مانند دیدن، اما معرفی مرکز دیدنی کردستان را از سنندج آغاز می کنیم. اگر از تهران به قصد استان کردستان حرکت کنید، مسیر شما از آزادراه قزوین به سمت زنجان و همدان خواهد بود. در دوراهی که شما را به داخل شهر همدان و کرمانشاه راهنمایی می کند، مسیر کرمانشاه را برگزینید. پس از ساعتی به کامیاران می رسید. اگر قصد دارید از همین مسیر بازگردید، می توانید در بازگشت از دیدنی های این شهر بازدید کنید، در غیر این صورت قبل از ادامه مسیر چند ساعتی را به اقامت در کامیاران اختصاص دهید. ما در ادامه دیدنی های این شهر را به شما معرفی خواهیم کرد.

 

 

سرانجام پس از طی ۵۱۲ کیلومتر به سنندج می رسید. به این ترتیب اگر با سرعت مطمئن رانندگی کرده باشید، حدود ۵ تا ۶ ساعت در راه بوده اید. اکنون قبل از هر چیز محلی را برای اقامت خود در نظر بگیرید، ساعتی استراحت کنید و با توجه به نقشه و راهنمای گردشگری که می توانید آن را از باجه ها یا ادارات گردشگری استان تهیه کنید، برای سفر خود که بهتر است کمتر از ۳ یا ۴ روز نباشد، برنامه ریزی کنید.

قطعا اولین روز سفر را به بازدید از سنندج اختصاص خواهید داد.

 

 

اگر به تماشای آثار و بناهای تاریخی و یادگارهای دوران گذشته علاقه مندید، دیدار از مسجدجامع شهر که بنایی مربوط به دوران قاجاریه است، خانه کرد یا عمارت آصف را از دست ندهید. این عمارت یکی از بزرگ ترین عمارت های اعیانی شهر سنندج و دارای ارزش های ویژه معماری از لحاظ آجرکاری، گچبری و اروسی سازی مربوط به دوران صفویه است.

 

این مکان اکنون بزرگ ترین موزه مردم شناسی مربوط به یک قوم در کشور ایران را در خود جای داده است. علاوه بر این، موزه سنندج که مجموعه ای از آثار و اشیای تاریخی کشف شده از استان و سایر نقاط ایران را به نمایش گذاشته است، عمارت خسروآباد، عمارت وکیل، مربوط به دوران زندیه و قاجاریه، عمارت مشیردیوان که توسط میرزا یوسف مشیردیوان در دوره قاجار ساخته شده است و زیباترین ایوان با طرح کلاه فرنگی در سنندج متعلق به این بناست، حمام خان در ضلع شمالی بازار قدیم سنندج را نیز به شما پیشنهاد می کنیم. اگر مایلید از طبیعت کم نظیر شهر بهره ای برده باشید، ساعتی را در مجموعه پارک تفریحی آبیدر در غرب سنندج و در دامنه کوه آبیدر بگذرانید. شهر سنندج از فراز این پارک چشم انداز بسیار زیبایی دارد. یکی از بزرگ ترین باغ های این مجموعه باغ امیریه است که بزرگ ترین سینمای روباز (تابستانه) کشور در آن جای گرفته است.

 

 

● سوغات سنندج

 

به طور قطع یکی از مراکز دیدنی هر شهر بویژه برای خانم ها بازار است. بنابراین بد نیست بدانید بازار سنندج در دو طرف خیابان انقلاب قرار گرفته و در سال ۱۰۴۶ هجری قمری همزمان با مرکزیت شهر سنندج به عنوان مرکز حکومت اردلان ها ساخته شده است. با وجود مراکز خرید جدید، این بازار همچنان موقعیت و ارزش خود را از لحاظ تجاری حفظ کرده است. اگر قصد خرید دارید به شما می گوییم در میان صنایع دستی قالی و گلیم استان کردستان از لحاظ تنوع رنگ آن هم رنگ های گیاهی، اصالت طرح و کیفیت شهرت جهانی دارد. شهرهای سنندج و بیجار مهم ترین نوع قالی را دارند. علاوه بر این تخته نرد و شطرنج های دست ساز استان نیز کم نظیرند. در مناطق کردنشین یک نوع گیوه به نام کلاش هم تولید می شود. رویه این کفش از نخ پنبه ای بافته شده و زیره آن از پارچه فشرده شده ساخته می شود، به همین دلیل کلاش کفشی است سبک، نرم و قابل انعطاف و متناسب با محیط کوهستانی. تولید کلاش در اصل مختص منطقه اورامان بوده ولی اکنون در اکثر شهرهای استان تولید می شود.

 

از خوراکی های محلی نیز کنجد، بادام سوخته، نوعی باسلوق و نان برنجی را به شما معرفی می کنیم.

 

 

اگر مایل باشید می توانید سفر تفریحی خود را با زیارت امامزاده هاجر خاتون، خواهر امام رضا (ع)، امامزاده پیر عمر، پسر بلافصل حضرت علی (ع) و امامزاده پیرمحمد تکمیل کنید.

 

● ماسوله ای در غرب

گفتیم در مسیر خود از تهران به سمت سنندج از کامیاران عبور خواهید کرد. کامیاران از شهرستان های استان کردستان است. مهم ترین جاذبه های گردشگری این شهرستان بقعه پیر عکاشه، مقبره شیخ عباس کومایین، نقش برجسته اورامان مربوط به دوره آشوریان و روستا و قلعه پالنگان است. روستای پالنگان در دامنه کوه و در دو طرف دره قرار گرفته و خانه های آن با سنگ و عموما به حالت پلکانی ساخته شده و پشت بام منزل پایین ، حیاط منزل بالاست. این روستا علاوه بر داشتن معماری زیبا دارای چشمه ها، آبشارها و طبیعتی منحصر به فردی در استان کردستان است و در کنار رودخانه ای قرار گرفته که به رودخانه سیروان می پیوندد. بقایای قلعه پالنگان، از دوره سلجوقیان در مجاورت روستا و بالای کوه قرار گرفته است.

 

 

در منطقه کامیاران سری هم به اورامان، به معنی سرزمین اهورایی و جایگاه اهورامزدا بزنید. این منطقه یکی از مناطق بسیار زیبای کشور و دارای کوهستان هایی با پوشش جنگلی است. رودخانه بزرگ سیروان از این منطقه و دره اورامان عبور می کند و اگر مایلید یکی از جلوه های زیبای معماری در کوهستان را ببینید، تماشای روستای اورامانات تخت، در جنوب غربی سروآباد را از دست ندهید. خانه های این روستا که به طور کلی از سنگ و اغلب به صورت خشکه چین (بدون استفاده از ملات) و به شیوه پلکانی ساخته شده، بسیار دیدنی است و دیدار با مردم مهمان نواز و مهربان آن، خاطره ای خوش برای شما خواهد بود.

 

● تابلویی برای نگران شدن

در جای جای استان کردستان و از جمله در مسیر سنندج به مریوان، تابلوهای وزارت جهاد کشاورزی در زمینه مشخصات طرح های واگذاری اراضی ملی و دولتی این نگرانی را به وجود می آورد که نکند بلایی که بر سر منابع طبیعی شمال کشور آمد، در اینجا نیز تکرار شود؛ تغییر کاربری منابع طبیعی و تبدیل آنها به کارخانه و کارگاه و منازل مسکونی. نکند روزی بیاید که ببینیم کار از کار گذشته و زمین های بکر این استان نیز همانند گیلان، گلستان و مازندران جای خود را به کارخانه ها، کارگاه ها و منازل مسکونی داده اند و تیتر رسانه نیز در این مورد روز به روز کمرنگ تر و سرانجام همه چیز به فراموشی سپرده شود.

 

 

● یک روز به یاد ماندنی

 

یکی از جاذبه های مهم استان کردستان که این روزها به دلیل تبلیغات غیررسمی و دهان به دهان رونق زیادی یافته، بازار بانه است. برای رسیدن به این شهر می توانید مسیر مریوان، سقز، بانه یا دیواندره، سقز، بانه را برگزینید و در طول مسیر از جاذبه های دیدنی شهرهای بین راه دیدن کنید.

شهرستان سقز در شمال غربی سنندج و هم مرز با استان آذربایجان غربی است. ریشه کلمه سقز (ساکز) است که به قوم سکاها نسبت داده می شود. پیش از رسیدن به این شهر می توانید از دریاچه سد قشلاق نیز دیدن کنید. این دریاچه محل مناسبی برای ورزش های آبی است و جزو جاذبه های طبیعی سنندج به شمار می رود.

 

قلعه باستانی زیویه نیز در ۵۵ کیلومتری جنوب شرقی سقز روی تپه ای نسبتا مرتفع که به محیط اطراف اشراف کامل دارد، بنا شده است. از حفاری های این منطقه که اکثرا به صورت غیرمجاز بوده، اشیایی مربوط به هزاره اول پیش از میلاد به دست آمده است.

شهرستان دیواندره نیز در فاصله ۱۰۰ کیلومتری شمال سنندج قرار دارد. در فاصله ۶۰ کیلومتری از شمال دیواندره می توانید از غار کرفتو که از غارهای طبیعی و آهکی است دیدن کنید. این غار در ادوار مختلف برای استفاده و سکونت تغییر حالت داده است. مهم ترین ویژگی غار، معماری صخره ای آن است که در ۴ طبقه در دل کوه حفر شده است. کتیبه ای یونانی بر سر در یکی از اتاق های طبقه سوم وجود دارد که از این غار به عنوان معبد هراکلس نام برده است. در معماری این غار علاوه بر ایجاد اتاق ها و راهروهای عبوری، سعی شده اتاق ها با هم مرتبط باشند و نورگیرهایی به سمت بیرون تعبیه شده و بر دیوارهای غار در بعضی اتاق ها نقوشی به صورت تجریدی از حیوانات، انسان و گیاه حجاری شده است.

 

 

● مواظب باشید! همه چیز آن طور که می گویند نیست

 

شهر بانه در شمال غربی استان و همجوار با مرز عراق و در فاصله ۲۶۲ کیلومتری شهر سنندج قرار دارد. ریشه کلمه بانه از کلمه کردی «بان» به معنای بلندی و ارتفاع است.

 

مدت زیادی نیست که شهرستان بانه به عنوان یک مرکز خرید مهم و پرجاذبه میان مردم شهرت یافته است. در مسیر حرکت به سمت بانه خودروهای زیادی را می بینید که در بازگشت، سقف و داخل خودرو را انباشته از اجناسی کرده اند که از بازار این شهر خریده اند و همین مشاهدات همراه موج تبلیغات دوستان و آشنایان ممکن است شما را نیز وسوسه کند تا دست به جیب شوید و از این بازار پر رونق اندوخته ای برگیرید.

 

 

اگرچه میان مردم شایع است که اجناس این بازار همه به صورت قاچاق تهیه می شود، اما با مشاهده انبوه اجناس، تعداد زیاد پاساژها و مراکز خریدی که روزبه روز بر آنها افزوده می شود و نیز تلاشی که برای بهبود زیرساخت ها از جمله عریض کردن جاده های منتهی به شهر دیده می شود، برداشت ما این است که دیر یا زود این شهر نیز رسما به عنوان یک منطقه آزاد تجاری، هم ردیف کیش، قشم، چابهار و آستارا معرفی خواهد شد. نکته قابل توجه در بازار بانه این است که برخلاف دیگر مناطق آزاد که گردانندگان و فروشندگان آنها را بیشتر ساکنان استان های همجوار و غیرهمجوار تشکیل داده اند و ساکنان بومی تنها نقش خدمت رسانی به این گروه را به عهده دارند، در منطقه بانه ساکنان بومی منطقه فعالیت دارند. به این ترتیب امید می رود ایجاد منطقه آزاد واقعا در ایجاد بازار کار برای ساکنان بومی و رونق اقتصادی اهالی محل تاثیرگذار باشد.

 

در هر صورت اگر قصد خرید از منطقه بانه را دارید، بهتر است قبلا فهرست خریدتان را با مشخصات کامل تهیه کرده و در محل سکونت خود درباره قیمت، کشور سازنده و دیگر ویژگی های آن تحقیق کنید. هزینه رفت وآمد و اقامت خود را به بهای پیشنهادی اضافه کنید، ریسک بدون گارانتی بودن اجناس را در نظر بگیرید و بعد تصمیم نهایی را بدون توجه به تبلیغات و جوسازی ها بگیرید.

 

 

توجه داشته باشید گاهی تنها یک شماره یا یک حرف کوچک ناقابل که روی جعبه یا جنس مورد نظر نقش بسته و شما به آن توجه و آشنایی ندارید، می تواند تفاوت قیمت زیادی را باعث شود. پس مطمئن شوید جنسی که ظاهرا با بهای کمتری به شما پیشنهاد شده، دقیقا همانی است که در محل سکونت خود قیمت گرفته اید. اگر از صداقت فروشنده یا مهارت خود مطمئن نیستید، شاید بهتر باشد تلویزیون، اسپیلت یا هر جنس برقی دیگر را با اطمینان از همان محل سکونت خود تهیه کنید تا در صورت مواجهه با هرگونه خرابی یا اشکالی با استفاده از گارانتی و با شناخت و دسترسی که به فروشنده دارید، مشکل را برطرف کنید و مانند دوست ما نشود که یک ال سی دی با هزار شوق و ذوق و به خیال خود ارزان تر خریده و تنها چند ماه کار کرد و خراب شد و هیچ کس هم مسوولیتی به عهده نگرفت.

 

اما بانه بجز این مراکز خرید پرجاذبه که رونق زیادی به منطقه داده اند، جاذبه های دیدنی دیگری هم دارد. حیف است اکنون که مسیری طولانی را طی کرده اید، سری به این مناطق نزنید و از زیبایی های طبیعت بهره ای نبرید. بانه یکی از شهرهای زیبای استان کردستان است که کوه آربابا همراه جنگل های اطرافش، زیبایی خاصی به آن بخشیده است. در مسیر حرکت به سمت بانه، بعد از تونل گردنه خان دریاچه زیبای سد بانه را می بینید. تفریحگاه سورین در ۱۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر بانه نیز با پوشش جنگلی و چشم انداز طبیعی خود در فصل بهار و حتی تابستان بسیار دیدنی است. همچنین می توانید ساعاتی را در پارک دوکانان و پیر مراد در دامنه کوه آربابا استراحت کنید و از زیبایی های آنها لذت ببرید. اگر اهل غارنوردی هستید، آن هم در غارهای بکر و دست نخورده و نه در غارهایی که با کشیدن کابل های برق و ایجاد فضاهای مصنوعی از حالت طبیعی خود خارج شده است، سری به غار شوی در ۱۲ کیلومتری بانه در نزدیکی روستایی به همین نام بزنید. قطعا لحظه های پرخاطره ای را تجربه خواهید کرد.

 

 

● پایان سفر

 

تا اینجا در مسافرت خود به کردستان از چندین شهر این استان دیدن کرده اید. در ادامه اگر گذرتان به شهرستان بیجار در مسیر راه سنندج به زنجان افتاد، می توانید بقایای قلعه قمچقای را ببینید که مربوط به سده های ۸ و ۹ قبل از میلاد است. اطراف قلعه را دره های ژرف در بر گرفته که یک سوی آن مسلط به دره ای به نام دره شاهان است. منطقه حفاظت شده بیجار در شمال شرقی استان نیز گونه های کم نظیری از حیوانات را در خود جای داده و مورد توجه علاقه مندان به اکوتوریست است.

اگر قصد خرید فرش دارید، فراموش نکنید فرش و گلیم بیجار از نظر کیفیت شهرت بسیاری دارد.

 

در ادامه سفر خود اگر سری هم به شهرستان قروه بزنید، می توانید از پل فرهاد، مقبره شیدای نازار، بقعه بابا گرگر، حمام قصلان، آثار صخره ای فرهاد تاش و چشمه وینسار و باباگرگر دیدن کنید.

 

● قرآن نگل

 

یکی از دیدنی ترین جاذبه های گردشگری استان کردستان، دریاچه زریوار است. بهتر است یک روز صبح زود شال و کلاه کنید و راه بیفتید. برای رسیدن به مریوان باید از جاده ای که اهالی محل آن را جاده ۴۰۰۰ پیچ می نامند، عبور کنید. اگرچه ما حال و حوصله شمردن نداشتیم، ولی ظاهرا همین تعداد پیچ را باید پشت سر بگذاریم. در میان راه از روستای نگل هم می گذرید. در یکی از مساجد این روستا، قرآن خطی وجود دارد که بنابه اعتقاد مردم محلی دستنوشته خلیفه سوم بر پوست آهوست. خط قرآن، کوفی و دارای نقطه و اعراب و در قسمتی از شماره آیات طلاکاری شده و مزین به نقوش گیاهی است. این قرآن میان مردم جایگاه والایی دارد و ما که به دلیل زلزله کامیاران این فرصت را پیدا کردیم از خانه های مردم محل دیدن کنیم، دیوار خانه ها را مزین به عکس های این قرآن دیدیم.

 

 

فاصله زمانی برای رسیدن به مریوان با وجود فاصله نه چندان زیاد ۱۲۵ کیلومتری، به دلیل همان جاده ۴۰۰۰ پیچ و انبوه تانکرهای نفتی عراق که از این مسیر عبور می کنند، کمی بیش از حد معمول است. شهر امروزی مریوان حدود یک قرن سابقه تاریخی دارد. به دلیل قلعه ای که یکی از شاهزادگان قاجار در این شهر بنا کرده بود، تا سال ۱۳۴۴ رسما دژ شاهپور نامیده می شد. دریاچه زریوار در فاصله ۲ کیلومتری غرب مریوان با پوشش جنگلی مناسب و متوسط بارندگی ۸۰۰ میلی متر در سال، این شهر را به یک تفریحگاه تبدیل کرده است. نکته قابل توجه در مورد دریاچه زریوار این است که هیچ رودخانه ای به آن وارد نمی شود و آبش را چشمه های آب شیرینی تامین می کنند که از کف دریاچه می جوشند.

 

فضای سبز کنار دریاچه که با سنگفرش ها و آلاچیق ها تزیین شده برای آن دسته از گردشگرانی که فضاهای پارک گونه را می پسندند، بسیار زیباست، اما کسانی که به طبیعت بکر و دست نخورده بیشتر علاقه دارند نیز می توانند از مسیرهای دسترسی دیگر برای رسیدن به ساحل دریاچه استفاده کنند. به گفته ساکنان محلی، در فصل زمستان به علت شیرینی آب دریاچه و برودت هوا، سطح دریاچه یخ می بندد و منظره بسیار زیبایی را به وجود می آورد. اگر فرصت داشته باشید، دیدار از بازار مرزی باشماق را نیز به شما توصیه می کنیم.

 

 

 

   سعیده کافی

 

   

گردآوری:پرتال فرهنگی اجتماعی پرشین پرشیا

-

:نویسنده

روزنامه جام جم ( www.jamejamonline.ir ) :منبع

/ 0 نظر / 15 بازدید